POJAM POZORIŠTA - Frensis Fergason

Profesor Fergason ne analizira dramu kao manje ili više uspelu literarnu kompoziciju, ili kao manje ili više prihvatljivu poruku. Sledeći Aristotela (kome se uvek moramo vraćati kad govorimo o drami), on je, pre svega, vidi kao „podražavanje ljudske radnje u svim njenim vidovima”, i otkrivanje pozorja ljudskog života. Kakvo nam „pozorje ljudskog života” otkriva Sofokle, a kakvo Rasin ili Kokto? Kakva je njihova vizija ljudske sudbine, koja se nalazi ispod eksplicitnih izjava njihovih junaka?
U ovoj studiji, iskustvima i erudiciji komparativiste i proučavaoca književnosti pridružuju se iskustva pozorišnog čoveka, da bi nam se problemi drame (klasične i moderne) prikazali u sasvim novom svetlu. Ona nam omogućava uvid u izvorne osnove dramske umetnosti, i bolje razumevanje prirode drama koje predstavljaju ključne trenutke u istoriji svetske dramaturgije.

SADRŽAJ
Uvod
Deo I
POJAM POZORIŠTA
I KRALJ EDIP: TRAGIČNI RITAM RADNJE
Edip: mit i drama
Heroj i žrtveni jarac: agon između Edipa i Tiresije Edip: ritual i drama
Sofokle i Evripid, raoionalist
Edip: podražavanje radnje
Analogoni „tragičnog ritma”
II BERENIKA: RADNJA I TEATAR RAZUMA
Tragedija razuma: Berenika, čin prvi
Racionalno podražavanje radnje: principi Rasinove dramaturgije
Pozorište razuma u svom vremenu i prostoru
Skučeno pozor je modernog racionalizma
III TRISTAN I IZOLDA: RADNJA I TEATAR STRASTI
Od Ra sin a do Vagnera
Tristan kao mit i kao ritual
Dramaturgija Tristana
Pozorište nemačkog naroda ili „rođenje tragedije iz duna muzike”
Tristan i Berenika: „savršeno” jedinstvo radnje i jednoznačno osećanje forme
IV HAMLET, KRALJEVIĆ DANSKE: ANALOGIJA RADNJE
Hamlet kao umetnički promašaj
Hamlet kao višestruki zaplet
Hamlet kao ritual i improvizacija
Pozorište Glob i Dionisove svečanosti
Ritual i improvizacija: Hamletova predstava kao središte
Jedno tumačenje uloge Hamleta
Analogna radnja: jedno tumačenje drame
Hamlet i moderno pozorište
Deo II
JEDNOSTRANE PERSPEKTIVE MODERNOG POZORIŠTA
Uvod
JEDNOSTRANE PERSPEKTIVE MODERNOG POZORIŠTA
V AVETI I VIŠNJIK: POZORIŠTE MODERNOG REALIZMA
Zaplet Aveti: teza, triler i tragedija
Gđa Alving i Osvald: tragični ritam u malom
Kraj Aveti: neukusno namešteni salon i pozornica Evrope
Zaplet Višnjika
Drugi čin: scena kao osnovni elemenat kompozicije
Čehovljeva glumačka umetnost: kraj i početak
VI TEATRALNOST ŠOA I PIRANDELA
O šoovskoj teatralnosti: govornička tribina i salon
Radnja kao teatarsko: Šest lica traže pisca
VII POEZIJA POZORIŠTA I PESNIK U POZORIŠTU
Poezija u pozorištu posle Vagnera: Pariz između dva rata
Paklena mašina: mit u pozadini modernog grada
Obeov Noje: teatarsko-poetska realnost mita
Ubistvo u katedrali: teološko pozorje
Neostvareni pojam pozorišta
Deo III
DODATAK
NEKI TEHNIČKI POJMOVI UPOTREBLJENI U OVOJ STUDIJI
Zaplet i radnja
Dva aspekta zapleta: oblik i namera
Pojam analogije
Glumački senzibilitet: mimetičko opažanje radnje
NAPOMENA
POGOVOR

Temelji teorije i estetike
Aristotel – O pesničkoj umetnosti
Bojan Jovanović – Antropologija pozorišta
Erih Fišer – Nužnost umetnosti
Gvido Aristarko – Istorija filmskih teorija (relevantno za teoriju spektakla)
Maks Risner – Istorija pozorišta
Silvio D'Amiko – Istorija dramskog teatra
Nikolaj Evreinov – Pozorište kao takvo
Frensis Fergison – Pojam pozorišta
Alardajs Nikoll – Razvoj drame
Jan Kot – Ispitivanje Šekspira
Veliki reformatori i režija
Konstantin Stanislavski – Sistem (Rad glumca na sebi / Rad glumca na ulozi)
Bertolt Breht – Dijalektika u teatru
Antonen Arto – Pozorište i njegov dvojnik
Edvard Gordon Krejg – O umetnosti pozorišta
Vsevolod Mejerholjd – O pozorištu
Jerži Grotovski – Ka siromašnom pozorištu
Piter Bruk – Prazan prostor
Piter Bruk – Nit vremena
Euđenio Barba – Papirni kanu
Euđenio Barba i Nikola Savareze – Rečnik pozorišne antropologije
Žak Lekok – Telo koje se kreće
Li Strazberg – San o strasti
Mihael Čehov – O tehnici glumca
Joši Oida – Glumac nevidljivi
Ričard Šekner – Teorija izvođenja
Savremena teorija i postdramsko pozorište
Hans-Tis Leman – Postdramsko pozorište
Erika Fišer-Lihte – Estetika performativnog
Erika Fišer-Lihte – Istorija drame i pozorišta
Patris Pavis – Pojmovnik pozorišta
Patris Pavis – Analiza predstava
Žan Altermant – Pozorišni znak
En Itijen – Gramatika dramskog teksta
Marvin Karlson – Teorije pozorišta
Rolan Bart – Književnost, mitologija, semiologija (eseji o pozorištu)
Samjuel Veber – Pozorišnost kao medij
Domaći autori i teoretičari
Jovan Hristić – O tragediji
Jovan Hristić – Pozorišni referati
Petar Marjanović – Srpski dramski pisci XX stoleća
Dušan Pajin – Filozofija umetnosti istoka (u kontekstu pozorišta)
Slobodan Selenić – Dramski pravci XX veka
Slobodan Selenić – Antologija savremene srpske drame (predgovori)
Borislav Mihajlović Mihiz – Portreti
Vladimir Stamenković – Kraljevstvo opsene
Vladimir Stamenković – Pozorište u ogledalu vremena
Mirjana Miočinović – Eseji o drami
Mirjana Miočinović – Pozorište i giljotina
Mirjana Miočinović – Nemoć očiglednog
Ivan Medenica – Tragedija tragedije
Ivan Medenica – Klasika i njene maske
Milena Dragićević Šešić – Umetnost i alternativa
Darko Lukić – Uvod u primijenjeno kazalište
Lada Čale Feldman – Euridikini osvrti
Boro Drašković – Režiserov beležnik
Boro Drašković – Paradoks o reditelju
Vida Ognjenović – Na sceni
Ksenija Radulović – Koraci u krug
Marina Milivojević Mađarev – Pozorište u kontekstu
Svetozar Rapajić – Dramska režija
Nikola Maričić – Prostorni razvoj scenske slike
Jelena Kavarić – Teorija drame i pozorišta
Dramaturgija i analiza teksta
Lajoš Egri – Umetnost dramskog pisanja
Erik Bentli – Život drame
Rejmon Vilijams – Drama od Ibzena do Brehta
Bernard Šo – Kvintesencija ibzenizma
Žorž Polti – Trideset šest dramskih situacija
Rober Abirašed – Kriza dramskog lika
Peter Sondi – Teorija moderne drame
Gothold Efrajm Lesing – Hamburška dramaturgija
Fridrih Šiler – O tragičnoj umetnosti
August Vilhelm Šlegel – Kurs dramske književnosti
Istorija i studije performansa
Džon Fisk – Popularna kultura i ideologija
Gi Debor – Društvo spektakla
Rozmari Bank – Američko pozorište
Margaret Vilijams – Lutkarstvo: Istorija i teorija
Henrik Jarkovski – Teorija marionete
Čarls Marovic – Recikliranje Šekspira
Jan Kot – Pozorišna suština
Piter Seleras – Pozorište kao prostor dijaloga
Augusto Boal – Pozorište potlačenih
Viktor Tarner – Od rituala do teatra
Viktor Tarner – Od rituala do teatra
Ričard Šekner – Ka postmodernom pozorištu
Euđenio Barba – Zapaliti kuću
Mirča Elijade – Sveto i profano (u kontekstu dramskog prostora)
Klod Levi-Stros – Mitologike (relevantno za strukturu drame)
Jan Kot – Jedenje bogova
Dušan Pajin – Vrednost i svetlost
Bojan Jovanović – Magija srpskih obreda
Ivan Čolović – Divlja književnost
Veselin Čajkanović – Mit i religija u Srba
Režija i gluma (Tehnike i estetike)
Li Strazberg – Rad u Studiju
Stela Adler – Tehnika glume
Sanford Majzner – O glumi
Uta Hagen – Poštovanje za glumu
Robert Koen – Radost glume
Boro Drašković – Ogledalo
Branko Gavella – Glumac i kazalište
Branko Gavella – Književnost i kazalište
Vjeran Zuppa – Uvod u dramaturgiju
Vjeran Zuppa – Ispitivanja o kazalištu
Georgij Tovstonogov – Ogledi iz režije
Aleksandar Tairov – Beleške reditelja
Pjer-Luj Dikartr – Italijanska komedija
Žan-Luj Baro – Razmišljanja o pozorištu
Piter Bruk – Otvorena vrata
Piter Bruk – Samo tačka
Piter Bruk – Pokretna tačka
Žak Kopo – Zabeleške o pozorištu
Dejvid Mamet – Pravi i lažni
Ivana Vujić – Pozorišne priče
Dramaturgija i teorija drame
Dragan Klaić – Igre moći: Političko pozorište
Dragan Klaić – Zavera protiv pozorišta
Dragan Klaić – Novi evropski teatar
Vava Hristić – O tragici i komici
Jovan Hristić – Pozorišni eseji
Slobodan Selenić – Dramski pravci 20. veka (Prošireno izdanje)
Marija Šentjurc – Teorija drame
Nikola Milošević – Filozofija strukturalizma (u teoriji drame)
Radomir Putnik – Približavanje pozorištu
Radomir Putnik – Dramaturška ispitivanja
Muharem Pervić – Tradicija i kritika
Muharem Pervić – Volja za promenom
Petar Marjanović – Pozorišne kritike
Feliks Pašić – Glumci govore
Feliks Pašić – Kao u ogledalu
Snežana Lukić – Pozorište kao sudbina
Milosav Mirković – Svi moji glumci
Borislav Mihajlović Mihiz – Autobiografija o drugima (poglavlja o drami)
Mirjana Miočinović – Surovo pozorište
Mirjana Miočinović – Moderna teorija drame (Hrestomatija)
Scenografija, kostim i scenski prostor
Radovan Lazić – Estetika moderne scenografije
Radovan Lazić – Misliti scenu
Radovan Lazić – Duh scenografije
Ginter Šene – Scenski prostor kroz vekove
Milanka Berberović – Kostimografija u pozorištu
Anamarija Vartabedijan – Scenski kostim
Miško Šuvaković – Pojmovnik moderne i savremene likovne umetnosti
Marina Vukasović Medenica – Kostim i maska
Miodrag Tabački – Automonografija (sa teorijskim uvodom)
Milenko Misailović – Dramaturgija scenskog prostora