NAŠI I STRANI - Jaša Prodanović

Jakov M. Prodanović – Jaša (Čačak, 23. april 1867 — Beograd, 1. jun 1948) je bio srpski političar, publicista i književnik.

Rođen je 23. aprila 1867. godine. Maturirao je u Prvoj beogradskoj gimnaziji, u generaciji sa Jovanom Cvijićem, Mihailom Petrovićem Alasom i drugim velikanima, o čemu je napisan roman i snimljen TV-film „ Šešir profesora Koste Vujića“ .

Bio je ministar prosvete u Vladi Kraljevine Srbije, kao član Samostalne stranke. Godine 1910. kao ministar narodne privrede sproveo kroz Narodnu skupštinu Zakon o radnjama, kojim su stvorene radničke i druge komore, i uvedeno zaštitno radničko zakonodavstvo. Godine 1919. bio je jedan od osnivača Demokratske stranke, a već iste godine zajedno sa Ljubom Stojanovićem, izdvaja iz nje Republikansku stranku, oko razlaza po pitanju državnog uređenja - demokrate su priznavale monarhiju kao faktičku realnost, dok su se republikanci čvrsto zalagali za promenu državnog uređenja u Republiku. Zalagao se za federalističko uređenje i suprotstavio se diktaturi kralja Aleksandra Karađorđevića.

Marta 1945. godine izabran je za ministra za Srbiju u Privremenoj vladi Demokratske Federativne Jugoslavije, a posle je bio potpredsednik Vlade Federativne Narodne Republike Jugoslavije.

Godine 1890. uređivao je „ Narodnu misao“ ; od 1903. do 1912. „ Odjek“ , od 1921. do 1923. „ Glasnik Profesorskog društva“ ; pisao je političke brošure, priredio dve antologije narodnih pesama i pripovedaka, celokupna dela Jovana Jovanovića Zmaja, Jovana Ilića, Svetislava Vulovića i Laze Lazarevića. Bio je član osnivačkog i redakcionog odbora „ Dela“ i „ Srpskog književnog glasnika“ i sarađivao u svim znatnijim književnim i političkim listovima.

Od februara 1936. bio je dopisni, a od 1948. godine redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti.

Umro je 1. juna 1948. godine.


Spomenik Jaši Prodanoviću na Kalemegdanu.
Poznatija dela
Ustavni razvitak i ustavne borbe u Srbiji
Vuk Karadžić i Miloš Obrenović
Naši i strani
Naša narodna književnost
Istorija političkih stranak i struja u Srbiji